Claude’un dokümantasyonunda extended thinking ile adaptive thinking terimlerine ard arda rastlayıp “bunlar aynı şey mi?” diye düşündüyseniz yalnız değilsiniz.

Kısa cevap: aynı değiller ve büyük ihtimalle artık adaptive thinking kullanıyorsunuz, farkında bile olmadan 🧠

Claude’da “Düşünme” Nedir?

Claude bir soruyu cevaplamadan önce kendi kendine akıl yürüteceği bir karalama alanı kullanabiliyor. Adım adım düşünüyor, olasılıkları eliyor, hesap yapıyor, sonra nihai cevabı veriyor.

Bunu sohbette gördüğünüz “düşünüyor” kısmı olarak biliyorsunuz. API tarafında ise cevap iki ayrı parça halinde geliyor: modelin iç akıl yürütmesi ve kullanıcıya gösterilen metin.

Bu davranışın nasıl tetiklendiği iki model nesli arasında değişti. İki terim arasındaki fark tam olarak burada.

Kısaca

Extended thinking: Siz bir token bütçesi belirliyorsunuz, model her istekte düşünüyor.

Adaptive thinking: Model her istekte düşünüp düşünmeyeceğine ve ne kadar derin düşüneceğine kendisi karar veriyor.

Extended Thinking Nedir?

Extended thinking manuel mod. Her istekte düşünme için ayrılacak token bütçesini siz yazıyorsunuz:

{
  "thinking": {
    "type": "enabled",
    "budget_tokens": 10000
  }
}

Burada model, verdiğiniz bütçe kadar düşünüp sonra cevabını yazıyor. Bütçe kesin bir tavan değil, bir hedef: iş kolaysa Claude bütçeyi tüketmeden bırakabiliyor.

Basit görevlerde küçük, karmaşık görevlerde 16.000 ve üzeri bütçeler kullanılıyordu. Yüksek bütçe daha kapsamlı akıl yürütme demek, ama karşılığında daha uzun bekleme süresi.

Adaptive Thinking Nedir?

Adaptive thinking’de düşünme bütçesi diye bir şey yok. Model her isteği ayrı ayrı değerlendirip karar veriyor:

{
  "thinking": { "type": "adaptive" },
  "output_config": { "effort": "medium" }
}

Basit bir soru hiç düşünmeden doğrudan cevap alabiliyor. Çok adımlı bir matematik problemi veya zorlu bir hata ayıklama görevi ise derin akıl yürütme tetikliyor.

Karar istek başına veriliyor, yani aynı sohbetin içinde bazı turlarda düşünüyor bazılarında düşünmüyor.

Araç Çağrıları Arasında da Düşünüyor

Adaptive modun en pratik kazanımı bu: Claude artık araç çağrıları arasında düşünebiliyor. Her araç sonucunu değerlendirip bir sonraki adıma karar vermeden önce akıl yürütüyor.

Buna interleaved thinking deniyor ve otomatik çalışıyor, ekstra bir ayar gerekmiyor. Uzun soluklu ajan görevlerinde fark burada ortaya çıkıyor: her adımda doğru miktarda düşünme, sabit bir bütçenin veremeyeceği bir şey.

İkisi Arasındaki Fark

Extended Thinking (manuel bütçe)İstekbudget_tokensHer zaman düşünürCevapsabit, siz yazarsınızAdaptive ThinkingİstekModel karar verirDerin düşünürDüşünmeyi atlarCevapistek başınaeffort: yumuşak yönlendirmedüşük effort'ta kolay girdilerde Extended Thinking (manuel bütçe)İstekbudget_tokensHer zaman düşünürCevapsabit, siz yazarsınızAdaptive ThinkingİstekModel karar verirDerin düşünürAtlarCevapistek başına, effort yönlendirir
Sabit bütçede model her istekte düşünür. Adaptive'de düşünüp düşünmeyeceğine kendisi karar verir.
KonuExtended ThinkingAdaptive Thinking
Derinliği kim belirlerSiz, token bütçesiyleModel, effort yönlendirmesiyle
Düşünme kararıHer istekte düşünürGerek görmezse atlar
Araç çağrıları arasında düşünmeAyrı ayar gerekiyorduOtomatik
Uygun olduğu yerÖngörülebilir süre ve maliyetBasit ve karmaşık isteklerin karıştığı işler

Extended Thinking Kaldırıldı mı?

En çok karışan konu bu, net yazayım: yeni modellerde evet.

ModelExtended ThinkingAdaptive Thinking
Claude 4.5 ve öncesi✅ Tek seçenek❌ Yok
Claude Opus 4.6 / Sonnet 4.6⚠️ Çalışıyor ama önerilmiyor✅ Önerilen
Claude Opus 4.7 ve sonrası❌ Hata veriyor✅ Tek seçenek
Claude Opus 5 / Sonnet 5❌ Hata veriyor✅ Tek seçenek

Yani Opus 4.7 veya sonrasına geçtiyseniz, budget_tokens gönderen eski kodunuz hata döndürür.

Effort Seviyeleri: Ne Kadar Düşünsün?

Adaptive modda derinliğin kontrolü effort parametresinde. Beş seviye var:

SeviyeDavranış
maxHer zaman düşünür, derinlik sınırı yok
xhighHer zaman derinlemesine düşünür
high (varsayılan)Neredeyse her zaman düşünür
mediumOrta düzeyde, basit sorularda atlayabilir
lowMinimum, hızın önemli olduğu işlerde atlar

Hangi işte hangisi?

İş tipiÖnerilenNeden
Sınıflandırma, etiketleme, kısa çevirilowAkıl yürütme kalite katmıyor, sadece bekletiyor
Özetleme, veri çıkarma, basit soru cevapmediumModel zoru seçip düşünür, kolayı geçer
Genel sohbet, karışık iş yükühighVarsayılan, çoğu durumda doğru
Karmaşık hata ayıklama, çok adımlı refactorxhighDerin keşif gerçek fark yaratıyor
Zor matematik, araştırma, uzun ajan görevlerimaxDerinlik kısıtı yok
Çok düşünüyorsa ne yapmalı?

Claude ihtiyacınızdan sık düşünüyorsa prompt’la uğraşmadan önce effort seviyesini düşürün.

Effort kalibre edilmiş bir ayar, prompt yönlendirmesi ise nasıl yazdığınıza duyarlı. Önce kolay olanı deneyin.

Eski Koddan Yeniye Geçiş

Değişiklik küçük. Bunu:

{
  "thinking": {
    "type": "enabled",
    "budget_tokens": 10000
  }
}

şuna çevirin:

{
  "thinking": {
    "type": "adaptive"
  },
  "output_config": {
    "effort": "high"
  }
}

Üç şey yapıyorsunuz: budget_tokens alanını siliyorsunuz, tipi adaptive yapıyorsunuz ve derinliği effort ile kontrol ediyorsunuz.

Sadece sözdizimi değişmiyor

Sabit bütçeyle Claude her istekte düşünüyordu. Adaptive ile düşünüp düşünmeyeceğine kendisi karar veriyor ve düşük effort ayarlarında kolay girdilerde düşünmeyi tamamen atlayabiliyor.

Yani çıktılarınız değişebilir. Geçişten sonra kendi işlerinizde bir kez test edin.

Faturaya Nasıl Yansıyor?

Düşünme ücretsiz değil. Claude’un düşünürken ürettiği her token çıktı token’ı olarak faturalanıyor.

Burada bir tuzak var ve maliyet hesabı yapanların çoğu buna takılıyor:

Gördüğünüz kadar ödemiyorsunuz

Claude’un düşünme sürecini size özetleyerek gösteriyor. Ama fatura tam düşünme sürecine kesiliyor, gördüğünüz özete değil.

Yani ekrandaki düşünme metnine bakıp maliyeti tahmin edemezsiniz, gerçek rakam çok daha yüksek olabilir. API kullanıyorsanız yanıt içindeki düşünme token’ı sayacını okuyun.

Maliyeti sınırlayan iki şey var:

  • max_tokens: Toplam çıktı üzerinde sert tavan. Düşünme ve cevap birlikte buraya sayılıyor.
  • effort: Bu çıktının ne kadarının düşünmeye gideceğine dair yumuşak yönlendirme.

Düşünme aynı bütçeden yediği için max_tokens değerini cevaba da yer kalacak şekilde ayarlayın. Düşünme yokken yeterli olan bir değer, model düşünmeye başlayınca çoğu zaman yetmiyor. Cevaplarınız yarıda kesiliyorsa ya max_tokens‘ı yükseltin ya da effort’u düşürün.

Kendi iş yükünüzün maliyetini kabaca çıkarmak için LLM maliyet hesaplayıcımızı ve token sayacımızı kullanabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

1. effort‘u yanlış yere yazmak. output_config altında yaşıyor, thinking objesinin içinde değil. Geçişte en sık gözden kaçan detay.

2. max_tokens‘ı düşünme yokmuş gibi ayarlamak. Düşünme aynı bütçeden yiyor, cevaba yer bırakın.

3. Faturayı ekrandaki özete bakarak tahmin etmek. Tam süreç için ödüyorsunuz.

4. Turlar arasında effort değiştirmek. API tarafında prompt cache’inizi bozuyor ve maliyeti sessizce artırıyor. Sohbet başına bir seviye seçip sabit tutun.

5. Yeni modele geçip budget_tokens göndermeye devam etmek. Opus 4.7 ve sonrasında hata döner.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Extended thinking ile adaptive thinking arasındaki fark nedir? Extended thinking’de düşünme için ayrılacak token bütçesini siz belirlersiniz ve model her istekte düşünür. Adaptive thinking’de bütçe yoktur, model her isteği değerlendirip düşünüp düşünmeyeceğine ve ne kadar derin düşüneceğine kendisi karar verir. Derinliği effort parametresiyle yönlendirirsiniz.

Extended thinking kaldırıldı mı? Yeni modellerde evet. Claude 4.6 modellerinde hâlâ çalışıyor ama önerilmiyor. Claude Opus 4.7 ve sonrası ise desteklemiyor, eski yöntemi kullanan istekler hata döndürüyor. Claude 4.5 ve öncesinde ise tek seçenek extended thinking.

Claude effort parametresi ne işe yarar? Modelin ne sıklıkla ve ne kadar derin düşüneceğini belirler. Beş seviyesi vardır: low, medium, high (varsayılan), xhigh ve max. Düşük seviyeler basit işlerde düşünmeyi atlar ve hızlandırır, yüksek seviyeler her zaman ve derinlemesine düşünür.

Interleaved thinking nedir? Claude’un araç çağrıları arasında düşünmesidir. Her araç sonucunu değerlendirip bir sonraki adıma karar vermeden önce akıl yürütür. Adaptive thinking’de otomatik çalışır, ayrıca bir ayar gerekmez.

Düşünme faturaya nasıl yansır? Claude’un düşünürken ürettiği token’lar çıktı token’ı olarak faturalanır. Önemli nokta şu: Claude düşünme sürecini size özetleyerek gösterir ama fatura tam sürece kesilir, gördüğünüz özete değil. Bu yüzden ekrandaki metne bakarak maliyet tahmini yapmak yanıltıcıdır.

Düşünme maliyetini nasıl sınırlarım? Adaptive modda düşünme bütçesi belirleyemezsiniz. İki kontrol vardır: max_tokens toplam çıktı üzerinde sert tavandır ve düşünme ile cevap birlikte buraya sayılır, effort ise bu çıktının ne kadarının düşünmeye gideceğine dair yumuşak yönlendirmedir.

Eski koddan adaptive thinking’e nasıl geçerim? budget_tokens alanını silin, thinking tipini adaptive yapın ve derinliği output_config içindeki effort parametresiyle kontrol edin. Sözdizimi küçük bir değişikliktir ama davranış değişir: model artık kolay girdilerde düşünmeyi tamamen atlayabilir, bu yüzden geçişten sonra çıktılarınızı bir kez test edin.

Özet

Anthropic düşünme kontrolünü sizden alıp modele verdi. Sabit token bütçesi yerine artık bir niyet belirtiyorsunuz ve model her istekte kendi kararını veriyor.

Yapmanız gerekenler:

  • Yeni modeldeyseniz budget_tokens‘ı silin, adaptive yapın
  • effort‘u output_config altına yazın
  • Sohbet başına bir effort seçin ve sabit tutun
  • max_tokens‘ı düşünmeye de yer kalacak şekilde ayarlayın
  • Maliyeti ekrandaki özete bakarak tahmin etmeyin

Claude modellerini genel olarak merak ediyorsanız Claude Opus 5 ve Claude Sonnet 5 yazılarına, Claude Code tarafı için özelleştirme rehberine göz atabilirsiniz 👀